توضیحات

بذر کاسنی (Cichorium intybus L):

بذر کاسنی Chicory -به زبان ترکی: چیرتلیق

نام علمی : Cichorium intybus L

 

 

کاسنی گیاهی است از خانواده گل مینا (Asterales)، تیره گل‌ستاره‌ای‌ها (Asteraceae) و از رده کاسنی‌ها (Cichorium) که اکثر ما نام آن را شنیده ایم یا عرق کاسنی را مصرف کرده ایم از این گیاه دو گونه کِشتی و چهار تا شش گونه وحشی موجود است.

 

کاسنی به دلیل خواص دارویی و مصارف دارویی آن کشت می شود، قسمت های دارویی و مصرفی کاسنی برگها، گلها، ریشه ها می باشد.

نوع وحشی آن تا یک متر و نوع پرورش یافته آن تا دو متر هم رشد می‌کند.

 

کاسنی انواع مختلفی دارد سه نوع آن معروف است:

1. کاسنی بری که به tansy شهرت دارد در ایران نمی‌روید.
2. کاسنی زرد که به گل قاصدک شهرت دارد و در طب قدیم ایران به نام ترخشقون نام برده‌اند در بیشتر نواحی ایران پراکندگی دارد
3. کاسنی معمولی

 

 

کاسنی معمولی، یک گیاه دارویی پایا با گل‌های آبی یا ارغوانی است. کاسنی در اصل بومی جهان قدیم است و بعداً در قاره آمریکا نیز به‌صورت گیاه خودروی کنار جاده‌ای درآمده‌است. منشأ اصلی این گیاه اروپای مرکزی، مناطق غربی و مرکزی آسیا و شمال آفریقا است و پراکندگی وسیعی در نواحی مختلف ایران به خصوص شهرستان اقلید، آذربایجان و مناطق کوهستانی خراسان دارد. به آب و هوای خنک، آفتابی یا کمی سایه نیاز دارد و گرمای شدید تابستان را تحمل نمی‌کند.

 

 

کاسنی و عرق کاسنی معمولاً  با یک خواصش شناخته  می شود: شستشو دهندهٔ کبد و کلیه

کاسنی برخلاف تصور سرد نیست بلکه معتدل است، و تقویت‌کننده کبد، و مسکن حرارت و عطش، و گرمی و تقویت‌کننده کلیه و فشار خون و صفرا و پاک‌کننده مجرای ادرار و کلیه‌ ها است.

آب برگ کاسنی بهترین داروی یرقان و کلیه ها و کبد است، و جوشیده و صاف کرده آن برطرف‌کننده تب‌های کهنه و تقویت‌کننده معده همراه با گل قند درمان‌کننده تب‌های جزئی مداوم است.

در ادامه مطلب خواص این گیاه دارویی را به طور کامل بررسی می کنیم.

 

کاسنی گیاهی یک یا دو ساله بوده، برگ های آبی کوچک آن به قطر کمتر از ۵ سانتی متر اوایل تابستان ظاهر می شود و تا پاییز ادامه دارد، ارتفاع این گیاه معمولاً به ۲۰۰ سانتی متر نیز می رسد.

از مشخصات آن این است که گلهایش در مقابل تابش نور خورشید حالت شکفته و باز شده به خود می گیرند در حالی که هنگام غروب آفتاب یا موقع شب یا در هوای مه آلود و یا بارانی گل های واقع در سطح جام به هم نزدیک می گردند و آن را به صورت ناشکفته جلوه می دهند.

 

کاشت کاسنی در ایران:

 

کاسنی در ایران در شهر هایی همانند فیروزآباد، مناطق کوهستانی خراسان جنوبی، سپیدان، حومه شیراز، مرودشت، البرز، حاشیه تهران، لاهیجان، رشت، فارس، بلوچستان به طور متمرکز و پراکنده کاشته می شود.

شهرستان جهرم با ۲۵ هکتار سطح زیر کشت کاسنی عمده ترین شهرستان فارس در تولید زراعی این محصول است.

در سال ۱۳۹۱، ۳۵۰ تن گیاه دارویی کاسنی از مزارع فارس برداشت شد.

 

 

 

 

نکات و آموزش کاشت بذر کاسنی :

 

رایج ترین راه برای تکثیر کاسنی کاشت بذر می باشد، کاسنی به راحتی از طریق بذر تکثیر می یابد، برای کاشت تجاری در مزرعه معمولاً به صورت ردیفی و به صورت مستقیم یا نشاء شده کشت می شود.

کاسنی در دمای ۱۵ درجه به بالا به راحتی و کمتر از دو هفته جوانه زنی دارد و شرایط کاشت آن تا حدودی شبیه کاهو می باشد.

 

کاسنی گیاهی مقاوم به سرما و یخبندان است و در فصل زمستان در مناطق معتدل دوام می آورد.

کاسنی را در مناطق گرمسیری در فصل پاییز و مناطق معتدل و سرد در فصل بهار کشت می کنند، البته برای کاشت خانگی و محدود تا هنگامی که هوا سرد نیست می توانید اقدام به کاشت در فضای باز نمایید، برای کاشت گلدانی باید گلدان سایز متوسط را انتخاب کنید.

 

در صورت آبیاری منظم این گیاه رشد بسیار خوبی دارد در مناطق مرطوب گلدهی و رشد بهتری دارد.

 

کاشت بذر کاسنی در زمین:

 

روش اول:

برای کاشت بذر کاسنی در زمین، بهار بعد ار رفع سرما بذرها را بعد از آبیاری زمین و گذشت یک نصف روز به صورت دستپاش بر روی زمین بپاشید، سپس به ارتفاع کمتر از دو سانتی متر بر روی آن خاک بریزید یا اینکه بعد از پاشش بذر خاک را به آرامی شن کش کنید تا بذر ها به زیر خاک برود، سپس اقدام به آبیاری نمایید.

بعد از جوانه زنی بذر کاسنی و رسیدن گیاهان به ارتفاع ۱۰ سانتی متر گیاهان قوی را به فواصل ۲۰ تا ۴۰ سانتی متر از یکدیگر در نظر بگیرید و گیاهان اضافی را حذف نمایید تا فضا برای رشد گیاهان اصلی باشد.

 

روش دوم:

بذرها را در سینی نشاء یا در خزانه و در زمینی جداگانه برای تولید نشاء بکارید و بعد از رسیدن آنها به ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر، نشاء ها را از زمین خارج نمایید و در زمین اصلی به فواصل ۲۰ تا ۴۰ سانتی متر از هم بکارید. (فواصل بین ردیف ها را ۱۰۰ سانتی متر در نظر بگیرید)

 

 

کاشت بذر کاسنی در خانه و گلدان:

 

برای کاشت بذر کاسنی به صورت خانگی در فصل بهار یا تابستان بذرها را ۲۴ ساعت در آب خیس نمایید سپس در سینی نشاء یا لیوان های یکبار مصرف که با خاک تمیز ترجیحاً ترکیب (کوکوپیت + پرلیت + پیت ماس) پرشده در عمق ۱ تا ۲ سانتی متر بکارید، در هر گود ۳ تا ۵ عدد بذر قرار دهید و بعد از رشد گیاهان اضافی را حذف کنید و یک گیاه را در هر گود نگه دارید، سپس گیاهان را به زمین اصلی یا گلدان مورد نظر منتقل کنید، برای کاشت در گلدان می توانید به صورت مستقیم نیز بذرها را داخل گلدان بکارید.

 

بعد از رشد گیاهان و رسیدن به ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر لیوان یکبارمصرف را پاره نموده و گیاه را به همراه خاک به زمین اصلی یا گلدانی با سایز حداقل ۱۶ سانتی متر منتقل کنید. (یا اگر در سینی نشاء کاشته اید به آرامی گیاه را همراه خاک خارج کنید)

 

 

تا قبل از جوانه زنی بذرها و همچنین در اوایل رشد گیاه بستر گیاه همیشه مرطوب باشد، بعد از رشد کامل گیاه آبیاری هنگامی انجام شود که خاک کاملاً خشک شده است.

 

کاسنی اوایل کاشت کند رشد بوده در نتیجه اجازه ندهید علفهای هرز در رشد آنها اخلال ایجاد کند و آنها را حذف کنید، درنتیجه کنترل علف های هرز بخصوص در اوایل رشد گیاهان ضروری است .

برای کاشت خانگی و به صورت محدود در تمامی طول بهار و تابستان میتوان اقدام به کاشت در باغ (باغچه) و گلدان نمود یا در کل طول سال با ایجاد شرایط کاشت اقدام به پرورش این گیاه نمود.

 

 

برای کاشت گیاه آماده کاسنی در باغچه و مزرعه ابتدا خاک (بستر کشت) را به عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر زیر رو رو کنید و با کود حیوانی پوسیده یا کمپوست مخلوط کنید، سپس اقدام به کاشت نمایید.

 

 

 

 

نیازهای محیطی کاشت کاسنی:

 

خاک:

بهترین خاک برای کاشت بذر کاسنی خاکی با زهکشی متوسط و غنی می باشد،  قبل از کاشت کود حیوانی پوسیده یا ورمی کمپوست به خاک اضافه نمایید.

 

نور:

کاسنی نیاز به نور کامل دارد ولی در سایه جزئی تا متوسط نیز رشد می کند، برای کاشت در هر محیطی ابتدا بررسی کنید که روزانه ۷ تا ۸ ساعت نور خورشید برآنجا بتابد.

 

دما:

کاسنی مقاومت خوبی نسبت به سرما دارد و در محیط خنک رشد بهتری دارد و شرایط رشد آن تا حدودی مطابق کاهو می باشد، در هوای گرم رشد علفی دارد.

 

 

 

 

برداشت گیاه کاسنی:

 

همانطور که گفته شد قسمت های مصرفی کاسنی گل، ریشه و برگ می باشد که هر کدام به صورت متفاوت و در ماه های مختلف برداشت می شود.

برگ های کاسنی در ماه های تیر و مرداد و ریشه را در ماه های اول پاییز برداشت می کنند،

 

برگ ها و ساقه ها یا گلهای کاسنی در هر سال سه بار برداشت می شود که البته به فصل کاشت شما بستگی دارد در صورتی که نشاء کاسنی اوایل بهار به زمین منتقل شود یعنی بذرها را زمستان کاشته باشید برداشت کاسنی برای اولین بار اوایل تابستان انجام می شود و هر دو ماه یک بار تا قبل از سرما ادامه دارد.

 

ریشه ها را نیز در اوایل یا اواسط پاییز و بعد از آخرین برداشت برگ ها و گلها برداشت می کنند، ریشه های کاسنی عمیق و قوی بوده وطول آنها گاهی به ۵۰ سانتی متر نیز می رسد که برای خارج کردن آن باید از ابزار مناسب استفاده نمود.

 

برگ های کاسنی را بعد از برداشت در دمای ۳۰ تا ۳۵ درجه خشک می کنند (معمولاً به دور از آفتاب)

برگ کاسنی را باید موقعی از ساقه جدا کرد که در مرحله رشد کامل باشد، در غیر این صورت رشد گیاه آسیب می بیند.

 

مقدار برداشت و عملکرد کاسنی:

 

برداشت ریشه کاسنی که از سال دوم آغاز می شود در هر هکتار به طور متوسط ۱۰ تن، برداشت برگ و ساقه و گل (تمامی اندام های هوایی) بستگی به شرایط کاشت و آب و هوا  به طور میانگین سالانه ۱۰ تن می باشد.

 

 

برداشت بذر:

 

برای برداشت دانه و بذر کاسنی، در اواخر پاییز یا اواسط زمستان سال دوم کاشت، گیاهان قوی را انتخاب نموده و از زمین خارج میکنیم و سپس به زمینی که برای تولید بذر در نظر گرفته ایم منتقل می کنیم، ریشه ها در بهار جوانه زده و سبز می شوند و در فصل پاییز دانه های آن قابل برداشت می باشد.

البته اگر قصد کاشت محصولی در زمین اصلی خود را ندارید می توانید گیاهان را در همان زمین اصلی کاشت کاسنی برای بذرگیری نگه دارید.

گرمای زیاد هوا باعث رفتن گیاه به بذر می شود.

 

 

 

 

بخشی از خواص و مصارف گیاه کاسنی:

 

کاسنی خواص دارویی زیادی دارد، ریشه ها و ساقه و ها و گلها دارای خواص و مصارف دارویی هستند که در زیر تنها به خواص آنها اشاره می کنیم:

 

• اولین خواص کاسنی بهبود عملکرد سیستم گوارشی است
• برای پیشگیری از مشکلات گوارشی مانند رفلکس اسید و سوء‌هاضمه مفید باشد
• کمک به استحکام دندان و استخوان
• آسم را درمان می کند
• در طول تاریخ و در شرایط کمبود قهوه مانند جنگ های داخلی، رکودهای اقتصادی و همچنین در زندان ها از ریشه کاسنی جایگزین قهوه بوده است
• کاسنی، جریان صفرا را افزایش‌داده و این کار به شکستن چربی و درنتیجه گوارش درست کمک‌می‌کند
• فعالیت آنتی‌اکسیدانی انجام می دهد
• پیشگیری از بیماری آلزایمر
• کاسنی به دلیل آنتی‌اکسیدان بودن به دفع سموم از بدن کمک‌کرده و بدن را پاک و از مواد مضر دورمی‌کند.
• عصاره کاسنی دارای خواص ضدمیکروبی و ضدقارچی هم هست
• یبوست را درمان میکند
• شناخته شده ترین خاصیت کاسنی، مفید بودن آن برای کبد می باشد و خون و کبد را تصفیه می کند
• فواید سلامتی ریشه کاسنی، شامل افزایش سم‌زدایی ازطریق تحریک ادرار و ترشح صفرا می‌شود
• عوامل خطر آفرین موجود در خون را خنثی می‌سازد. بنابراین، از آن سم زدایی می‌کند.
• ریشه کاسنی می‌تواند درمانی مفید برای مشکلات مفصل مانند آرتریت و روماتیسم باشد.
• ریشه خشک‌شده کاسنی را می‌توان برای درمان یرقان و درنتیجه برای پیشگیری از آسیب کبد استفاده‌کرد.
• ریشه کاسنی می‌تواند برای درمان سنگ‌های صفرا و کبد به‌کاررود
• کم خونی را درمان می کند
• ریشه کاسنی حاوی اینولین است که علاوه‌بر فواید گوارشی به کاهش کلسترول بد در بدن نیز کمک‌می‌کند
• اینولین موجود در کاسنی به پایین‌آوردن فشارخون ناشی از افزایش کلسترول LDL، نیز کمک‌می‌کند.
• ریشه کاسنی می‌تواند درمانی مفید برای مشکلات مفصل مانند آرتریت و روماتیسم باشد.
• دستگاه ایمنی بدن را تقویت میکند
• نوشیدن آب کاسنی برای پوشت مفید بوده و درمان آکنه است و پوست را نرم و مرطوب می کند

 

«راوی می گوید: از امام رضا ـ علیه السلام ـ شنیدم که فرمود: در کاسنی، شفای هزار بیماری قرار دارد. هیچ بیماری ای در معده فرزند آدم (آدمیزاد) نیست، جز آنکه کاسنی آن را برطرف می سازد.»

 

عوارض مصرف کاسنی:

 

اکثر گیاهان دارویی مصرف بیش از حد آنها میتواند عوارضی را به همراه داشته باشد، مصرف بیش از حد کاسنی برای خانم های باردار توصیه نمی شود، در دوران شیردهی نیز مصرف بیش از حد آن ممنوع می‌باشد.

مصرف ریشه ی کاسنی برای برخی ممکن است ایجاد حساسیت کند

مصرف بیش از حد کاسنی برای کسانی که سنگ کیسه صفرا دارند توصیه نمی شود.

 

 

 

 

منبع و اطلاعات بیشتر از این گیاه (کلیک کنید)

 

 

برای سفارش بذر کاسنی ابتدا تعداد مورد نظر را انتخاب نموده و سپس افزودن به سبد خرید را بزنید.